عصر تراکنش 101 / دومین رویداد زیرساخت دیجیتال توسط کارخانه نوآوری راهکار و با حمایت رمیس، پرمان، آلیاسیس، فناپ زیرساخت، هاستایران، رادین، داروگکلاد و ارژنگ، در تاریخ شانزدهم دیماه 1404 در سالن ضرغام برگزار شد؛ رویدادی که با حضور بیش از هزار نفر از مدیران ارشد، متخصصان فناوری، مدیران بانکی و مالی، فعالان آموزش و کارشناسان امنیت، شبکه و زیرساخت و با تمرکز بر موضوع «امنیت و تابآوری در اکوسیستم سختافزار و زیرساخت فناوری کشور»، به بررسی واقعبینانه وضعیت زیرساخت دیجیتال کشور پرداخت.
علاوه بر سخنرانیها، در این رویداد سه پنل تخصصی برگزار شد که تلاش کردند مسائل زیرساخت دیجیتال کشور را از زاویهای عملی، صنعتی و تصمیممحور بررسی کنند. همچنین در دومین دوره این رویداد، تندیس زیرساخت دیجیتال ایران به امیر قاصر، بنیانگذار هلدینگ جیاساس؛ محمد مظاهری ، مدیرعامل توسنتکنو و گروه فنآوا اهدا شد. در ادامه، گزارشی از دومین دوره رویداد زیرساخت دیجیتال را میخوانید.
رضا قربانی ، مدیرعامل کارخانه نوآوری راهکار / رضا قربانی، مدیرعامل کارخانه نوآوری راهکار، در خصوص دلیل برگزاری دومین رویداد زیرساخت دیجیتال در 16دی گفت: «کار راحت، کار نکردن است. من هم مثل شما متعلق به بخش خصوصی هستم و متأسفانه از زیر کار در رفتن و کار نکردن چیزی بلد نیستم. با کار نکردن و صرف نگاه کردن، هیچ چیزی ساخته نمیشود. همه این جمع شدنها برای این است که ما بخش خصوصی هستیم، ایرانی هستیم و میخواهیم کاری کنیم. امروز اینجا جمع شدیم چون زیرساخت دیجیتال همان زمین بازی اقتصاد دیجیتال است. اگر تاب نیاورد، هیچ نوآوری دوام نمیآورد. ما تلاش میکنیم ایران را بسازیم.» قربانی درباره اهمیت امنیت و تابآوری اکوسیستم سختافزار و نرمافزار توضیح داد: «زیرساخت فقط هزینه نیست، بلکه دارایی راهبردی است. زیرساخت تنها اتصال نیست؛ توان پردازش و تداوم سریع نیز اهمیت دارد.»
شهاب جوانمردی ، عضو هیئت رئیسه اتاق بازرگانی تهران / شهاب جوانمردی، عضو هیئت رئیسه اتاق بازرگانی تهران در این رویداد گفت: «ما باید به سمت آنچه دنیای امروز میطلبد حرکت کنیم؛ زیرساختهایی که فقط خدمت ارائه ندهند، بلکه در شکلگیری یک اکوسیستم اثرگذار نقش داشته باشند.»
به گفته جوانمردی ما به یک تغییر پارادایم نیاز داریم: «برای توسعه زیرساخت دیجیتال، بین 9 تا 11 میلیارد دلار در حوزه ارتباطات، 7 تا 9 میلیارد دلار در حوزه پردازش و 1 تا 1.5 میلیارد دلار در حوزه دادهها و مدیریت دادهها سرمایهگذاری لازم است. برای رسیدن به این توسعه و توانمندسازی، نیاز به سرمایهگذاری 20 تا 26 میلیارد دلاری داریم تا ارزش افزوده 18.5 میلیارد دلاری محقق شود. در واقع، حدود 8 میلیارد دلار منابع جدید برای توسعه و توانمندسازی اقتصاد دیجیتال و زیرساختهای آن لازم است.»
مازیار نوربخش ، رئیس کمیسیون تحول، نوآوری و بهرهوری اتاق بازرگانی تهران / مازیار نوربخش، رئیس کمیسیون تحول، نوآوری و بهرهوری اتاق بازرگانی تهران، گفت: «تحریم همچنان اصلیترین چالش کشور است. شاید در کوتاهمدت بتوان با وجود تحریمها کار کرد، اما در درازمدت امکان پیشرفت واقعی و رسیدن به جایگاه قابل اعتماد وجود ندارد. مشکلات نقلوانتقال مالی و طولانیشدن مسیر تأمین تجهیزات پابرجا مانده و حتی با اعلام ارز دوم، پروژههای جاری دچار مشکل شده و حالا باید با افزایش 60 درصدی هزینهها تأمین شوند که برای بخش خصوصی قابل مدیریت نیست. همچنین، کمبود نیروی انسانی متخصص باعث شده بخش بزرگی از ظرفیت زیرساختها بلااستفاده بماند. بخش خصوصی برای اجرای پروژهها نیاز به ثبات مقررات و پیشبینیپذیری دارد، زیرا قراردادهای یکطرفه و تغییرات مکرر، ریسکهای بزرگی ایجاد میکند.»
پنل «دیتاسنتر در ایران؛ از توسعه ظرفیت تا تابآوری زیرساختهای حیاتی» با حضور حسین اسلامی، مدیرعامل رمیس؛ مسعود وکیلینیا، نائب رئیس کمیسیون بانکداری دیجیتال سازمان نصر تهران؛ مهدی خدابنده، مدیر ارشد کسبوکار زیرساخت دیجیتال فناپزیرساخت؛ احسان مهاجر، مدیرعامل آلیاسیس و راهبری مینا والی، عضو هیئتمدیره کارخانه نوآوری راهکار برگزار شد.
حسین اسلامی ، مدیرعامل رمیس / حسین اسلامی، مدیرعامل رمیس در این پنل گفت: «همانطور که در آب و برق دچار ناترازی میشویم، ممکن است در زیرساخت دیجیتال هم با چنین وضعیتی مواجه شویم. وضعیت کنونی اصلاً متناسب با سبک زندگی و نیاز مردم نیست و اگر بخواهیم دیتاسنتر جدیدی داشته باشیم، زیرساخت متناسب با آن را نداریم؛ به سرمایه انسانی بهروز نیاز داریم و باید برای تغییرات آماده شویم.» او در پایان تأکید کرد: «فعالان این حوزه نیاز دارند از قبل از تصمیمات اقتصادی دولت مطلع باشند. سال 1405 سال تصمیمات سخت است؛ نباید از تصمیم گرفتن نترسیم.»
مسعود وکیلینیا ، نائب رئیس کمیسیون بانکداری دیجیتال سازمان نصر تهران / مسعود وکیلینیا، نائب رئیس کمیسیون بانکداری دیجیتال سازمان نصر تهران نیز در این پنل گفت: «حجم دادهای که در دو سال گذشته تولید شده، تقریباً برابر با کل دادهای است که تا قبل از آن در تاریخ بشریت تولید شده است. جهتگیری فناوری در ده سال آینده با سرعت ادامه خواهد داشت و پیشبینی میشود تا سال 2025، حجم دادهها حدود 10 برابر رشد کند. پردازش داده و تأمین انرژی، کلید موفقیت در این مسیر است. در پنلی، یکی از متخصصان چینی اشاره کرد که در جنگ هوش مصنوعی، کشوری برنده میشود که انرژی بیشتری تولید کند و چین برای این هدف سرمایهگذاری جدی در تولید برق انجام میدهد.» وکیلینیا، گفت پیشبینی میشود تا سال 2035، اگر مصرف برق دیتاسنترهای سراسر جهان یک کشور فرض شود، این کشور دیتاسنترها در زمره ده کشور پرمصرف جهان قرار خواهد گرفت.
مهدی خدابنده ، مدیر ارشد کسبوکار زیرساخت دیجیتال فناپ زیرساخت / مهدی خدابنده، مدیر ارشد کسبوکار زیرساخت دیجیتال فناپزیرساخت، گفت: «برای حفاظت و بهرهبرداری درست از داده و پردازش، به مراکز داده نیاز داریم و نمیتوان انرژی را یک مسئله ساده در اقتصاد دیجیتال در نظر گرفت. در حوزه زیرساخت دیجیتال، زیرساخت خود پایه و اساس همه چیز است؛ بدون رکها و دیتاسنترهای فعال و پیشرو، موتور محرکه اقتصاد دیجیتال شکل نخواهد گرفت.» او درباره وضعیت آینده افزود: «تعداد دیتاسنترهای تجاری در کشور بسیار محدود است و پاسخگوی نیاز بازار نیست. ساخت دیتاسنتر جدید به این راحتی ممکن نیست و تجهیزات موجود نیز سالها پیش خریداری و راهاندازی شده و اکنون رو به فرسودگی هستند. موفقیت در اقتصاد دیجیتال تا حد زیادی به مدیریت انرژی بستگی دارد.»
احسان مهاجر، مدیرعامل آلیاسیس / احسان مهاجر، مدیرعامل آلیاسیس نیز در اولین پنل این رویداد گفت: «هیچ یک از دیتاسنترهای موجود بر اساس نیازهای واقعی بازار طراحی نشدهاند و ما به سرمایهگذاری عظیم نیاز داریم. تجهیزات با توجه به تقاضای جهانی به شدت گران شدهاند و بدون مدلهای مشارکتی، امکان جذب سرمایه برای ساخت دیتاسنترهای جدید بسیار محدود است. به عبارت دیگر، توسعه دیتاسنترها با طراحی نوین تنها از طریق سرمایهگذاری هدفمند و مشارکتی ممکن خواهد بود.» به گفته مهاجر اگر همه ما روی یک موضوع به توافق برسیم و به جای تخصیص ارز به شکل سنتی، آن را به کسبوکارها اختصاص دهیم، میتوانیم اثرگذاری بیشتری داشته باشیم.
مهدی ایزدیار، مدیرعامل فناپ زیرساخت / مهدی ایزدیار، مدیرعامل فناپ زیرساخت سخنران بعدی این رویداد بود. او در سخنرانی خود گفت: «نگاه جزیرهای به سیاستها، مشکلات فعلی را ایجاد کرده است. حل مسائل اقتصاد دیجیتال مستلزم حکمرانی درست است. فاصله قابلتوجهی بین تقاضا و زیرساخت وجود دارد و شش شکاف اصلی داریم: شبکههای ارتباطی، عدالت در اینترنت، تبدیل زیرساختهای مسی به فیبری، سرمایه انسانی، امنیت سایبری، و مراکز داده.» به گفته ایزدیار 90 درصد دیتاسنترها استاندارد نیستند. شکاف سیاستگذاری و زیرساختهای صنعت و اینترنت اشیا نیز مشهود است. 12 هزار دیتاسنتر در جهان وجود دارد که تنها 4 درصد آن در چین است. ایزدیار گفت: «نیازمند برنامه ملی در حوزه اقتصاد دیجیتال هستیم.» ایزدیار، نگاه سیستمی، سرمایهگذاری هوشمند، سلامت نظام اداری، نگهداشت نیروهای انسانی و سیاستگذاری پایدار را به عنوان راهحلهای اصلی توسعه زیرساخت دیجیتال کشور معرفی کرد.
پنل دوم با موضوع «تولید ملی یا تأمین پایدار؟ معماری سختافزار در زیرساخت دیجیتال کشور» با حضور محمد مظاهری، مدیرعامل توسنتکنو؛ میثم رجبی، مدیرعامل رادین؛ محمدرضا پاکروان، مدیرعامل پرمان و با راهبری مینا حاجی، سردبیر ماهنامه عصر تراکنش برگزار شد.
میثم رجبی ، مدیرعامل رادین / میثم رجبی، مدیرعامل رادین در دومین پنل این رویداد گفت: «بحث توجیهپذیری تولید در ایران به نیاز بازار مرتبط است. در کوتاهمدت، نقش دولت در حوزه سختافزار زیرساختی باید معطوف به تنظیم زنجیرههای ارزش باشد. شرایط کنونی کشور در لبه قطع شدن بسیاری از سرویسها قرار دارد. تولید ملی و تأمین پایدار باید همزمان اتفاق بیفتد تا بتوانیم از دوره بحران عبور کنیم. اگر نتوانیم بهموقع عمل کنیم، ریسکهای امنیتی و اجتماعی ایجاد میشود. بنابراین درخواست من این است که برای عبور از این دوره، در چند پارامتر کلیدی از تأمینکنندگان، چه در بخش تولید و چه در بخش بازرگانی، حمایت شود؛ از جمله تأمین نرخ ارز، تسهیل فرایندهای واردات و صدور مجوزهایی که اکنون مورد غفلت قرار گرفتهاند، تا بتوانیم این دوره بحرانی را پشت سر بگذاریم.»
محمدرضا پاکروان، مدیرعامل پرمان / محمدرضا پاکروان، مدیرعامل پرمان، در دومین پنل گفت: «ارزشافزوده تجهیزات سختافزاری بیش از هر چیز به دانش وابسته است؛ دانشی که در طراحی سختافزار، توسعه نرمافزار و بهویژه در ترکیب این دو شکل میگیرد. اقتصاد دیجیتال بخش اجتنابناپذیر آینده کشور است و چرخههای اقتصادی آن رو به گسترشاند. اگر خواهان سهم بیشتر داخلی هستیم، باید از نگاه کوتاهمدت فاصله گرفته و به برنامهریزی پایدار و بلندمدت مانند کشورهای موفق منطقه توجه کنیم. در این مسیر، بهینهسازی ظرفیتهای موجود و پایداری در تأمین انرژی و نگهداشت زیرساختها اهمیت حیاتی دارد.» به گفته پاکروان، تولید ملی باید در خدمت منافع ملی باشد و نگاه تقابلی بین تولید و تأمین سازنده نیست؛ این دو نباید در مقابل یکدیگر قرار بگیرند.
محمد مظاهری ، مدیرعامل توسنتکنو / سپس محمد مظاهری، مدیرعامل توسنتکنو در این پنل درباره ورود توسنتکنو به حوزه تولید صحبت کرد و گفت: «بخش تولید ما بسیار موفق بوده است. ما از تمرکز صرف بر برند عبور کردیم، چون سیاست ما تولید بود. بنابراین به سراغ پارتنری رفتیم که دانش و فناوری را به ما منتقل کرد. در کنار تولید، حتماً باید Product Management داشته باشید. اگر برند نسازید، تولید معنا ندارد و بخش زیادی از ارزشافزوده از بین میرود. یکی از نگرانیهای ما در ابتدا کیفیت بود، اما ریسک کردیم و آن را انجام دادیم.» مظاهری گفت: «تولید ملی یا تأمین پایدار نداریم. با تولید هم میتوان به پایداری رسید و با تأمین مناسب نیز همین امکان وجود دارد. اگر صنعت توانمندی لازم را داشته باشد، میتواند منجر به خلق ثروت شود. زیرساخت دیجیتال ایران برای اینکه شکل واقعی پیدا کند، نیازمند تداوم است.»
تندیس «زیرساخت دیجیتال ایران» یکی از بخشهای شاخص این رویداد است؛ جایزهای برای قدردانی از چهرهها و کسبوکارهایی که نقشی ماندگار در توسعه، پایداری و امنیت زیرساختهای دیجیتال کشور داشتهاند. در نخستین دوره این رویداد، از محمدعلی گوگانی، سعید عسگری انارکی، حسین ریاضی و شهراد یوسفیزاده تقدیر شد و در دومین دوره نیز این تندیس به امیر قاصر، بنیانگذار هلدینگ جیاساس، محمد مظاهری، مدیرعامل توسنتکنو و گروه فنآوا اهدا شد.
محمد مظاهری، مدیرعامل توسنتکنو پس از دریافت تندیس دومین رویداد زیرساخت دیجیتال گفت: «امیدوارم اعتبار و خوش نامی در افکار عمومی در دنیا به نام ایران برگردد.» یکی از سه تندیس برگزیده دومین رویداد زیرساخت دیجیتال ازآن گروه فنآوا شد. مسعود زندوکیلی، مدیرعامل فنآوا به نمایندگی از این گروه گفت: «باعث افتخار است که به عنوان نماینده فنآوا اینجا هستم. گروهی که زنجیره کاملی از خدمات را در این سالها ارائه کرده است. امیدوارم با همافزایی بر مشکلات فائق شویم.»
امیر قاصر، بنیانگذار هلدینگ جیاساس نیز یکی دیگر از سه برگزیده تندیس دومین رویداد زیرساخت دیجیتال در سخنان خود ضمن قدردانی از رضا قربانی و مجموعه راهکار گفت: «اگر هر رویداد دیگری بود، مطمئناً در آن حضور پیدا نمیکردم چون در شرایط خوبی در کشور قرار نداریم که دست ما هم نیست. برند ایران در دنیا خراب شده است.»
هدیه رزازان، مدیر فنی و محمد سلطانی، عضو هیئتمدیره رمیس / سپس هدیه رزازان، مدیر فنی رمیس، و محمد سلطانی، عضو هیئتمدیره رمیس، در دومین رویداد زیرساخت دیجیتال ارائهای با عنوان «سایبر ریکاوری و امنیت داده» داشتند. در این ارائه، به DR (راهکار بازیابی و تابآوری زیرساخت) پرداخته شد و اهمیت CR (راهکار بازیابی سایبری) نیز مطرح شد. براساس این ارائه DR بهتنهایی در مواجهه با حملات سایبری ناکارآمد است. بکاپ در برخی شرایط مفید است، اما اغلب ناکارآمد میشود؛ در 94 درصد موارد مهاجم بکاپها را هدف قرار داده و در 75 درصد موارد موفق شده است. در چنین شرایطی، CR اهمیت پیدا و به تابآوری امنیتی کمک میکند. در این ارائه گفته شد که راهکارهای DRو CR جایگزین یکدیگر نیستند و در کنار هم، تداوم و تابآوری کسبوکار را تضمین میکنند.
مرتضی ترکتبریزی ، رئیس هیئتمدیره بانک تجارت / مرتضی ترکتبریزی، رئیس هیئتمدیره بانک تجارت نیز که سخنران بعدی این رویداد بود، گفت: «تابآوری و پایداری زیرساختها حیاتی است. پول نقد دیگر کارایی ندارد و فناوریهایی مثل بلاکچین و هوش مصنوعی فرصت بزرگی برای کشور هستند. ما در حوزه امنیت از حالت انفعالی و دفاعی باید به رویکرد پیشگیرانه و فعال منتقل شویم. به جای تمرکز صرف بر سختافزار، باید دنبال دانش، نرمافزار، کد و تبدیل فرایندها به کد باشیم. این موضوع کمک میکند زیرساختها بتوانند پاسخگو و تابآور باشند و کمتر وابسته به نیروی انسانی و تجهیزات محدود شوند. سختافزار و نیروی انسانی محدود است و بدون تنوع و آموزش کافی نیرو، زیرساخت دیجیتال قابل اعتماد نخواهد بود. حرکت به سمت تابآوری هوشمند و اتکا به نرمافزار ضروری است و باید زیرساختهای جدید مبتنی بر نرمافزار بسازیم.»
حمید بنائیان، مدیرعامل پستبانک ایران / حمید بنائیان، مدیرعامل پستبانک ایران نیز در سخنرانی خود در این رویداد تأکید کرد که زیرساختهای دیجیتال کشور باید هوشمند شوند و اتکا به نیروی انسانی کاهش یابد: «اگر مدیریت دیتاسنترها و لایههای مانیتورینگ تنها با نیروی انسانی باشد، کسبوکارها همواره با ریسکهایی مشابه اتفاق جنگ 12 روزه مواجه خواهند بود.» بنائیان افزود که استفاده از الگوریتمهای دادهکاوی، هوش مصنوعی و مدلهای پیشبینی برای شناسایی رفتارهای شبکه، سوئیچ خودکار بین نودها و مدیریت بحران، میتواند پایداری و استمرار خدمات را تضمین کند. او تأکید کرد که در اقتصاد دیجیتال، حتی دقایق قطعی میتواند هزینه و ریسک بالایی برای کسبوکارها ایجاد کند و سرمایهگذاری فیزیکی کافی نیست؛ بهرهبرداری هوشمند از ظرفیتهای موجود و هوشمندسازی زیرساختها کلید کاهش ریسک و تضمین تداوم سرویسهاست.
پنل «فیبر نوری؛ ستون فقرات اقتصاد دیجیتال یا یک پروژه نیمه تمام؟» با حضور حسن کریمی، معاون شبکه شرکت مخابرات ایران؛ شهراد یوسفیزاده، مدیرعامل آسیاتک و محمد کشوری، مدیر گروه طیف برگزار شد.
حسن کریمی، معاون شبکه شرکت مخابرات ایران / حسن کریمی، معاون شبکه شرکت مخابرات ایران، گفت: «شبکه فیبر نوری باید جایگزین بستر مس قدیمی شود، چرا که سیمهای مسی پس از بیش از 70 سال کیفیت اتصال اینترنت و ارائه سرویسهای جدید را محدود میکنند. هدف اصلی اتصال مشترکین است، نه صرفاً پوشش شبکه.» او با ارائه آمار توضیح داد که مخابرات اکنون نزدیک به 800 هزار مشترک فیبر نوری دارد و در سه ماه اخیر به روزانه حدود 14-15 هزار اتصال جدید رسیدهاند و تمرکز اصلی روی مراکز استانهاست: «این اقدامات برای جبران عقبماندگی حدود 10 ساله ایران در توسعه فیبر نسبت به کشورهای مشابه است.» به گفته کریمی زیرساخت سرمایه گذاری زیادی لازم دارد و دیر بازده است. در دنیا رقابت بر سر ساخت زیرساخت نیست رقابت در ارائه سرویس است.
محمد کشوری، مدیر گروه طیف / محمد کشوری، مدیر گروه طیف در این پنل گفت: «توسعه شبکه فیبر نوری در ایران حدود 10 سال دیرتر از کشورهای مشابه مانند ترکیه آغاز شد.» او افزود، اختصاص مشوقها در گذشته دقت کافی نداشت و اولویت باید اتصال مشترکین باشد؛ پیشنهاد شد یارانه هر مشترک اینترنت ثابت به 6 میلیون تومان افزایش یابد. یکی دیگر از اقدامات جنجالی، تبدیل شبکه مسی تلفن ثابت به فیبر نوری بود. کشوری گفت: «این تبدیل، چالش رقابتی با شرکتهای خصوصی ایجاد کرده است، زیرا مشترکین ADSL ممکن است از دست بروند. از 11 میلیون مشترک اینترنت ثابت، حدود 72 درصد ADSL، تقریباً 22–23 درصد از طریق سایر راهکارهای جایگزین و تنها 5-6 درصد از طریق فیبر نوری سرویس دریافت میکنند. در حالی که متوسط کشورهای در حال توسعه حدود 40 درصد است.»
شهراد یوسفیزاده، مدیرعامل آسیاتک / شهراد یوسفیزاده، مدیرعامل آسیاتک، در سومین پنل این رویداد گفت: «در سطح کلان، انحصار ذاتی در توسعه شبکهها در دنیا وجود دارد و در ایران این وضعیت پیچیدهتر است. رگولاتوری در کشور معمولاً با نگاه حل مسائل اجتماعی و سرمایهای پیش میرود. او با اشاره به تجربه خود در اجرای قراردادهای بیتاستریم افزود: «حداقل سه بار قرارداد امضا کردم که به دلیل تغییر مدیریت کنسل شد.» یوسفیزاده تأکید کرد: «به جای تعیین قیمت نهایی بازار، دولت باید تعرفه فروش اپراتورها را بر اساس بهای تمامشده عمدهفروشی به خود و سایرین شفافسازی کند. هر روز شکاف ارتباطی بین شبکههای موبایل و ثابت بیشتر میشود و فرهنگ غلط موجود، درک واقعیات را از مسیر درست دور میکند.»
در کنار سه پنل و 8 سخنرانی دومین رویداد زیرساخت دیجیتال، نمایشگاهی از محصولات و خدمات کسبوکارهای فعال در حوزه زیرساخت دیجیتال نیز برگزار شد. در بخش نمایشگاهی غرفههای رمیس، پرمان، ارژنگ، آلیاسیس و داروگکلاد با حضور فعال خود در دومین رویداد زیرساخت دیجیتال، فرصت تعامل و معرفی خدمات نوآورانهشان را به بازدیدکنندگان ارائه کردند. این بخش، یکی از اصلیترین فضاهای شبکهسازی و تعامل فعالان این اکوسیستم هم بود.
علاوه بر سخنرانیها، در این رویداد سه پنل تخصصی برگزار شد که تلاش کردند مسائل زیرساخت دیجیتال کشور را از زاویهای عملی، صنعتی و تصمیممحور بررسی کنند. همچنین در دومین دوره این رویداد، تندیس زیرساخت دیجیتال ایران به امیر قاصر، بنیانگذار هلدینگ جیاساس؛ محمد مظاهری ، مدیرعامل توسنتکنو و گروه فنآوا اهدا شد. در ادامه، گزارشی از دومین دوره رویداد زیرساخت دیجیتال را میخوانید.
رضا قربانی ، مدیرعامل کارخانه نوآوری راهکار / رضا قربانی، مدیرعامل کارخانه نوآوری راهکار، در خصوص دلیل برگزاری دومین رویداد زیرساخت دیجیتال در 16دی گفت: «کار راحت، کار نکردن است. من هم مثل شما متعلق به بخش خصوصی هستم و متأسفانه از زیر کار در رفتن و کار نکردن چیزی بلد نیستم. با کار نکردن و صرف نگاه کردن، هیچ چیزی ساخته نمیشود. همه این جمع شدنها برای این است که ما بخش خصوصی هستیم، ایرانی هستیم و میخواهیم کاری کنیم. امروز اینجا جمع شدیم چون زیرساخت دیجیتال همان زمین بازی اقتصاد دیجیتال است. اگر تاب نیاورد، هیچ نوآوری دوام نمیآورد. ما تلاش میکنیم ایران را بسازیم.» قربانی درباره اهمیت امنیت و تابآوری اکوسیستم سختافزار و نرمافزار توضیح داد: «زیرساخت فقط هزینه نیست، بلکه دارایی راهبردی است. زیرساخت تنها اتصال نیست؛ توان پردازش و تداوم سریع نیز اهمیت دارد.»
شهاب جوانمردی ، عضو هیئت رئیسه اتاق بازرگانی تهران / شهاب جوانمردی، عضو هیئت رئیسه اتاق بازرگانی تهران در این رویداد گفت: «ما باید به سمت آنچه دنیای امروز میطلبد حرکت کنیم؛ زیرساختهایی که فقط خدمت ارائه ندهند، بلکه در شکلگیری یک اکوسیستم اثرگذار نقش داشته باشند.»
به گفته جوانمردی ما به یک تغییر پارادایم نیاز داریم: «برای توسعه زیرساخت دیجیتال، بین 9 تا 11 میلیارد دلار در حوزه ارتباطات، 7 تا 9 میلیارد دلار در حوزه پردازش و 1 تا 1.5 میلیارد دلار در حوزه دادهها و مدیریت دادهها سرمایهگذاری لازم است. برای رسیدن به این توسعه و توانمندسازی، نیاز به سرمایهگذاری 20 تا 26 میلیارد دلاری داریم تا ارزش افزوده 18.5 میلیارد دلاری محقق شود. در واقع، حدود 8 میلیارد دلار منابع جدید برای توسعه و توانمندسازی اقتصاد دیجیتال و زیرساختهای آن لازم است.»
مازیار نوربخش ، رئیس کمیسیون تحول، نوآوری و بهرهوری اتاق بازرگانی تهران / مازیار نوربخش، رئیس کمیسیون تحول، نوآوری و بهرهوری اتاق بازرگانی تهران، گفت: «تحریم همچنان اصلیترین چالش کشور است. شاید در کوتاهمدت بتوان با وجود تحریمها کار کرد، اما در درازمدت امکان پیشرفت واقعی و رسیدن به جایگاه قابل اعتماد وجود ندارد. مشکلات نقلوانتقال مالی و طولانیشدن مسیر تأمین تجهیزات پابرجا مانده و حتی با اعلام ارز دوم، پروژههای جاری دچار مشکل شده و حالا باید با افزایش 60 درصدی هزینهها تأمین شوند که برای بخش خصوصی قابل مدیریت نیست. همچنین، کمبود نیروی انسانی متخصص باعث شده بخش بزرگی از ظرفیت زیرساختها بلااستفاده بماند. بخش خصوصی برای اجرای پروژهها نیاز به ثبات مقررات و پیشبینیپذیری دارد، زیرا قراردادهای یکطرفه و تغییرات مکرر، ریسکهای بزرگی ایجاد میکند.»
پنل «دیتاسنتر در ایران؛ از توسعه ظرفیت تا تابآوری زیرساختهای حیاتی» با حضور حسین اسلامی، مدیرعامل رمیس؛ مسعود وکیلینیا، نائب رئیس کمیسیون بانکداری دیجیتال سازمان نصر تهران؛ مهدی خدابنده، مدیر ارشد کسبوکار زیرساخت دیجیتال فناپزیرساخت؛ احسان مهاجر، مدیرعامل آلیاسیس و راهبری مینا والی، عضو هیئتمدیره کارخانه نوآوری راهکار برگزار شد.
حسین اسلامی ، مدیرعامل رمیس / حسین اسلامی، مدیرعامل رمیس در این پنل گفت: «همانطور که در آب و برق دچار ناترازی میشویم، ممکن است در زیرساخت دیجیتال هم با چنین وضعیتی مواجه شویم. وضعیت کنونی اصلاً متناسب با سبک زندگی و نیاز مردم نیست و اگر بخواهیم دیتاسنتر جدیدی داشته باشیم، زیرساخت متناسب با آن را نداریم؛ به سرمایه انسانی بهروز نیاز داریم و باید برای تغییرات آماده شویم.» او در پایان تأکید کرد: «فعالان این حوزه نیاز دارند از قبل از تصمیمات اقتصادی دولت مطلع باشند. سال 1405 سال تصمیمات سخت است؛ نباید از تصمیم گرفتن نترسیم.»
مسعود وکیلینیا ، نائب رئیس کمیسیون بانکداری دیجیتال سازمان نصر تهران / مسعود وکیلینیا، نائب رئیس کمیسیون بانکداری دیجیتال سازمان نصر تهران نیز در این پنل گفت: «حجم دادهای که در دو سال گذشته تولید شده، تقریباً برابر با کل دادهای است که تا قبل از آن در تاریخ بشریت تولید شده است. جهتگیری فناوری در ده سال آینده با سرعت ادامه خواهد داشت و پیشبینی میشود تا سال 2025، حجم دادهها حدود 10 برابر رشد کند. پردازش داده و تأمین انرژی، کلید موفقیت در این مسیر است. در پنلی، یکی از متخصصان چینی اشاره کرد که در جنگ هوش مصنوعی، کشوری برنده میشود که انرژی بیشتری تولید کند و چین برای این هدف سرمایهگذاری جدی در تولید برق انجام میدهد.» وکیلینیا، گفت پیشبینی میشود تا سال 2035، اگر مصرف برق دیتاسنترهای سراسر جهان یک کشور فرض شود، این کشور دیتاسنترها در زمره ده کشور پرمصرف جهان قرار خواهد گرفت.
مهدی خدابنده ، مدیر ارشد کسبوکار زیرساخت دیجیتال فناپ زیرساخت / مهدی خدابنده، مدیر ارشد کسبوکار زیرساخت دیجیتال فناپزیرساخت، گفت: «برای حفاظت و بهرهبرداری درست از داده و پردازش، به مراکز داده نیاز داریم و نمیتوان انرژی را یک مسئله ساده در اقتصاد دیجیتال در نظر گرفت. در حوزه زیرساخت دیجیتال، زیرساخت خود پایه و اساس همه چیز است؛ بدون رکها و دیتاسنترهای فعال و پیشرو، موتور محرکه اقتصاد دیجیتال شکل نخواهد گرفت.» او درباره وضعیت آینده افزود: «تعداد دیتاسنترهای تجاری در کشور بسیار محدود است و پاسخگوی نیاز بازار نیست. ساخت دیتاسنتر جدید به این راحتی ممکن نیست و تجهیزات موجود نیز سالها پیش خریداری و راهاندازی شده و اکنون رو به فرسودگی هستند. موفقیت در اقتصاد دیجیتال تا حد زیادی به مدیریت انرژی بستگی دارد.»
احسان مهاجر، مدیرعامل آلیاسیس / احسان مهاجر، مدیرعامل آلیاسیس نیز در اولین پنل این رویداد گفت: «هیچ یک از دیتاسنترهای موجود بر اساس نیازهای واقعی بازار طراحی نشدهاند و ما به سرمایهگذاری عظیم نیاز داریم. تجهیزات با توجه به تقاضای جهانی به شدت گران شدهاند و بدون مدلهای مشارکتی، امکان جذب سرمایه برای ساخت دیتاسنترهای جدید بسیار محدود است. به عبارت دیگر، توسعه دیتاسنترها با طراحی نوین تنها از طریق سرمایهگذاری هدفمند و مشارکتی ممکن خواهد بود.» به گفته مهاجر اگر همه ما روی یک موضوع به توافق برسیم و به جای تخصیص ارز به شکل سنتی، آن را به کسبوکارها اختصاص دهیم، میتوانیم اثرگذاری بیشتری داشته باشیم.
مهدی ایزدیار، مدیرعامل فناپ زیرساخت / مهدی ایزدیار، مدیرعامل فناپ زیرساخت سخنران بعدی این رویداد بود. او در سخنرانی خود گفت: «نگاه جزیرهای به سیاستها، مشکلات فعلی را ایجاد کرده است. حل مسائل اقتصاد دیجیتال مستلزم حکمرانی درست است. فاصله قابلتوجهی بین تقاضا و زیرساخت وجود دارد و شش شکاف اصلی داریم: شبکههای ارتباطی، عدالت در اینترنت، تبدیل زیرساختهای مسی به فیبری، سرمایه انسانی، امنیت سایبری، و مراکز داده.» به گفته ایزدیار 90 درصد دیتاسنترها استاندارد نیستند. شکاف سیاستگذاری و زیرساختهای صنعت و اینترنت اشیا نیز مشهود است. 12 هزار دیتاسنتر در جهان وجود دارد که تنها 4 درصد آن در چین است. ایزدیار گفت: «نیازمند برنامه ملی در حوزه اقتصاد دیجیتال هستیم.» ایزدیار، نگاه سیستمی، سرمایهگذاری هوشمند، سلامت نظام اداری، نگهداشت نیروهای انسانی و سیاستگذاری پایدار را به عنوان راهحلهای اصلی توسعه زیرساخت دیجیتال کشور معرفی کرد.
پنل دوم با موضوع «تولید ملی یا تأمین پایدار؟ معماری سختافزار در زیرساخت دیجیتال کشور» با حضور محمد مظاهری، مدیرعامل توسنتکنو؛ میثم رجبی، مدیرعامل رادین؛ محمدرضا پاکروان، مدیرعامل پرمان و با راهبری مینا حاجی، سردبیر ماهنامه عصر تراکنش برگزار شد.
میثم رجبی ، مدیرعامل رادین / میثم رجبی، مدیرعامل رادین در دومین پنل این رویداد گفت: «بحث توجیهپذیری تولید در ایران به نیاز بازار مرتبط است. در کوتاهمدت، نقش دولت در حوزه سختافزار زیرساختی باید معطوف به تنظیم زنجیرههای ارزش باشد. شرایط کنونی کشور در لبه قطع شدن بسیاری از سرویسها قرار دارد. تولید ملی و تأمین پایدار باید همزمان اتفاق بیفتد تا بتوانیم از دوره بحران عبور کنیم. اگر نتوانیم بهموقع عمل کنیم، ریسکهای امنیتی و اجتماعی ایجاد میشود. بنابراین درخواست من این است که برای عبور از این دوره، در چند پارامتر کلیدی از تأمینکنندگان، چه در بخش تولید و چه در بخش بازرگانی، حمایت شود؛ از جمله تأمین نرخ ارز، تسهیل فرایندهای واردات و صدور مجوزهایی که اکنون مورد غفلت قرار گرفتهاند، تا بتوانیم این دوره بحرانی را پشت سر بگذاریم.»
محمدرضا پاکروان، مدیرعامل پرمان / محمدرضا پاکروان، مدیرعامل پرمان، در دومین پنل گفت: «ارزشافزوده تجهیزات سختافزاری بیش از هر چیز به دانش وابسته است؛ دانشی که در طراحی سختافزار، توسعه نرمافزار و بهویژه در ترکیب این دو شکل میگیرد. اقتصاد دیجیتال بخش اجتنابناپذیر آینده کشور است و چرخههای اقتصادی آن رو به گسترشاند. اگر خواهان سهم بیشتر داخلی هستیم، باید از نگاه کوتاهمدت فاصله گرفته و به برنامهریزی پایدار و بلندمدت مانند کشورهای موفق منطقه توجه کنیم. در این مسیر، بهینهسازی ظرفیتهای موجود و پایداری در تأمین انرژی و نگهداشت زیرساختها اهمیت حیاتی دارد.» به گفته پاکروان، تولید ملی باید در خدمت منافع ملی باشد و نگاه تقابلی بین تولید و تأمین سازنده نیست؛ این دو نباید در مقابل یکدیگر قرار بگیرند.
محمد مظاهری ، مدیرعامل توسنتکنو / سپس محمد مظاهری، مدیرعامل توسنتکنو در این پنل درباره ورود توسنتکنو به حوزه تولید صحبت کرد و گفت: «بخش تولید ما بسیار موفق بوده است. ما از تمرکز صرف بر برند عبور کردیم، چون سیاست ما تولید بود. بنابراین به سراغ پارتنری رفتیم که دانش و فناوری را به ما منتقل کرد. در کنار تولید، حتماً باید Product Management داشته باشید. اگر برند نسازید، تولید معنا ندارد و بخش زیادی از ارزشافزوده از بین میرود. یکی از نگرانیهای ما در ابتدا کیفیت بود، اما ریسک کردیم و آن را انجام دادیم.» مظاهری گفت: «تولید ملی یا تأمین پایدار نداریم. با تولید هم میتوان به پایداری رسید و با تأمین مناسب نیز همین امکان وجود دارد. اگر صنعت توانمندی لازم را داشته باشد، میتواند منجر به خلق ثروت شود. زیرساخت دیجیتال ایران برای اینکه شکل واقعی پیدا کند، نیازمند تداوم است.»
تندیس «زیرساخت دیجیتال ایران» یکی از بخشهای شاخص این رویداد است؛ جایزهای برای قدردانی از چهرهها و کسبوکارهایی که نقشی ماندگار در توسعه، پایداری و امنیت زیرساختهای دیجیتال کشور داشتهاند. در نخستین دوره این رویداد، از محمدعلی گوگانی، سعید عسگری انارکی، حسین ریاضی و شهراد یوسفیزاده تقدیر شد و در دومین دوره نیز این تندیس به امیر قاصر، بنیانگذار هلدینگ جیاساس، محمد مظاهری، مدیرعامل توسنتکنو و گروه فنآوا اهدا شد.
محمد مظاهری، مدیرعامل توسنتکنو پس از دریافت تندیس دومین رویداد زیرساخت دیجیتال گفت: «امیدوارم اعتبار و خوش نامی در افکار عمومی در دنیا به نام ایران برگردد.» یکی از سه تندیس برگزیده دومین رویداد زیرساخت دیجیتال ازآن گروه فنآوا شد. مسعود زندوکیلی، مدیرعامل فنآوا به نمایندگی از این گروه گفت: «باعث افتخار است که به عنوان نماینده فنآوا اینجا هستم. گروهی که زنجیره کاملی از خدمات را در این سالها ارائه کرده است. امیدوارم با همافزایی بر مشکلات فائق شویم.»
امیر قاصر، بنیانگذار هلدینگ جیاساس نیز یکی دیگر از سه برگزیده تندیس دومین رویداد زیرساخت دیجیتال در سخنان خود ضمن قدردانی از رضا قربانی و مجموعه راهکار گفت: «اگر هر رویداد دیگری بود، مطمئناً در آن حضور پیدا نمیکردم چون در شرایط خوبی در کشور قرار نداریم که دست ما هم نیست. برند ایران در دنیا خراب شده است.»
هدیه رزازان، مدیر فنی و محمد سلطانی، عضو هیئتمدیره رمیس / سپس هدیه رزازان، مدیر فنی رمیس، و محمد سلطانی، عضو هیئتمدیره رمیس، در دومین رویداد زیرساخت دیجیتال ارائهای با عنوان «سایبر ریکاوری و امنیت داده» داشتند. در این ارائه، به DR (راهکار بازیابی و تابآوری زیرساخت) پرداخته شد و اهمیت CR (راهکار بازیابی سایبری) نیز مطرح شد. براساس این ارائه DR بهتنهایی در مواجهه با حملات سایبری ناکارآمد است. بکاپ در برخی شرایط مفید است، اما اغلب ناکارآمد میشود؛ در 94 درصد موارد مهاجم بکاپها را هدف قرار داده و در 75 درصد موارد موفق شده است. در چنین شرایطی، CR اهمیت پیدا و به تابآوری امنیتی کمک میکند. در این ارائه گفته شد که راهکارهای DRو CR جایگزین یکدیگر نیستند و در کنار هم، تداوم و تابآوری کسبوکار را تضمین میکنند.
مرتضی ترکتبریزی ، رئیس هیئتمدیره بانک تجارت / مرتضی ترکتبریزی، رئیس هیئتمدیره بانک تجارت نیز که سخنران بعدی این رویداد بود، گفت: «تابآوری و پایداری زیرساختها حیاتی است. پول نقد دیگر کارایی ندارد و فناوریهایی مثل بلاکچین و هوش مصنوعی فرصت بزرگی برای کشور هستند. ما در حوزه امنیت از حالت انفعالی و دفاعی باید به رویکرد پیشگیرانه و فعال منتقل شویم. به جای تمرکز صرف بر سختافزار، باید دنبال دانش، نرمافزار، کد و تبدیل فرایندها به کد باشیم. این موضوع کمک میکند زیرساختها بتوانند پاسخگو و تابآور باشند و کمتر وابسته به نیروی انسانی و تجهیزات محدود شوند. سختافزار و نیروی انسانی محدود است و بدون تنوع و آموزش کافی نیرو، زیرساخت دیجیتال قابل اعتماد نخواهد بود. حرکت به سمت تابآوری هوشمند و اتکا به نرمافزار ضروری است و باید زیرساختهای جدید مبتنی بر نرمافزار بسازیم.»
حمید بنائیان، مدیرعامل پستبانک ایران / حمید بنائیان، مدیرعامل پستبانک ایران نیز در سخنرانی خود در این رویداد تأکید کرد که زیرساختهای دیجیتال کشور باید هوشمند شوند و اتکا به نیروی انسانی کاهش یابد: «اگر مدیریت دیتاسنترها و لایههای مانیتورینگ تنها با نیروی انسانی باشد، کسبوکارها همواره با ریسکهایی مشابه اتفاق جنگ 12 روزه مواجه خواهند بود.» بنائیان افزود که استفاده از الگوریتمهای دادهکاوی، هوش مصنوعی و مدلهای پیشبینی برای شناسایی رفتارهای شبکه، سوئیچ خودکار بین نودها و مدیریت بحران، میتواند پایداری و استمرار خدمات را تضمین کند. او تأکید کرد که در اقتصاد دیجیتال، حتی دقایق قطعی میتواند هزینه و ریسک بالایی برای کسبوکارها ایجاد کند و سرمایهگذاری فیزیکی کافی نیست؛ بهرهبرداری هوشمند از ظرفیتهای موجود و هوشمندسازی زیرساختها کلید کاهش ریسک و تضمین تداوم سرویسهاست.
پنل «فیبر نوری؛ ستون فقرات اقتصاد دیجیتال یا یک پروژه نیمه تمام؟» با حضور حسن کریمی، معاون شبکه شرکت مخابرات ایران؛ شهراد یوسفیزاده، مدیرعامل آسیاتک و محمد کشوری، مدیر گروه طیف برگزار شد.
حسن کریمی، معاون شبکه شرکت مخابرات ایران / حسن کریمی، معاون شبکه شرکت مخابرات ایران، گفت: «شبکه فیبر نوری باید جایگزین بستر مس قدیمی شود، چرا که سیمهای مسی پس از بیش از 70 سال کیفیت اتصال اینترنت و ارائه سرویسهای جدید را محدود میکنند. هدف اصلی اتصال مشترکین است، نه صرفاً پوشش شبکه.» او با ارائه آمار توضیح داد که مخابرات اکنون نزدیک به 800 هزار مشترک فیبر نوری دارد و در سه ماه اخیر به روزانه حدود 14-15 هزار اتصال جدید رسیدهاند و تمرکز اصلی روی مراکز استانهاست: «این اقدامات برای جبران عقبماندگی حدود 10 ساله ایران در توسعه فیبر نسبت به کشورهای مشابه است.» به گفته کریمی زیرساخت سرمایه گذاری زیادی لازم دارد و دیر بازده است. در دنیا رقابت بر سر ساخت زیرساخت نیست رقابت در ارائه سرویس است.
محمد کشوری، مدیر گروه طیف / محمد کشوری، مدیر گروه طیف در این پنل گفت: «توسعه شبکه فیبر نوری در ایران حدود 10 سال دیرتر از کشورهای مشابه مانند ترکیه آغاز شد.» او افزود، اختصاص مشوقها در گذشته دقت کافی نداشت و اولویت باید اتصال مشترکین باشد؛ پیشنهاد شد یارانه هر مشترک اینترنت ثابت به 6 میلیون تومان افزایش یابد. یکی دیگر از اقدامات جنجالی، تبدیل شبکه مسی تلفن ثابت به فیبر نوری بود. کشوری گفت: «این تبدیل، چالش رقابتی با شرکتهای خصوصی ایجاد کرده است، زیرا مشترکین ADSL ممکن است از دست بروند. از 11 میلیون مشترک اینترنت ثابت، حدود 72 درصد ADSL، تقریباً 22–23 درصد از طریق سایر راهکارهای جایگزین و تنها 5-6 درصد از طریق فیبر نوری سرویس دریافت میکنند. در حالی که متوسط کشورهای در حال توسعه حدود 40 درصد است.»
شهراد یوسفیزاده، مدیرعامل آسیاتک / شهراد یوسفیزاده، مدیرعامل آسیاتک، در سومین پنل این رویداد گفت: «در سطح کلان، انحصار ذاتی در توسعه شبکهها در دنیا وجود دارد و در ایران این وضعیت پیچیدهتر است. رگولاتوری در کشور معمولاً با نگاه حل مسائل اجتماعی و سرمایهای پیش میرود. او با اشاره به تجربه خود در اجرای قراردادهای بیتاستریم افزود: «حداقل سه بار قرارداد امضا کردم که به دلیل تغییر مدیریت کنسل شد.» یوسفیزاده تأکید کرد: «به جای تعیین قیمت نهایی بازار، دولت باید تعرفه فروش اپراتورها را بر اساس بهای تمامشده عمدهفروشی به خود و سایرین شفافسازی کند. هر روز شکاف ارتباطی بین شبکههای موبایل و ثابت بیشتر میشود و فرهنگ غلط موجود، درک واقعیات را از مسیر درست دور میکند.»
در کنار سه پنل و 8 سخنرانی دومین رویداد زیرساخت دیجیتال، نمایشگاهی از محصولات و خدمات کسبوکارهای فعال در حوزه زیرساخت دیجیتال نیز برگزار شد. در بخش نمایشگاهی غرفههای رمیس، پرمان، ارژنگ، آلیاسیس و داروگکلاد با حضور فعال خود در دومین رویداد زیرساخت دیجیتال، فرصت تعامل و معرفی خدمات نوآورانهشان را به بازدیدکنندگان ارائه کردند. این بخش، یکی از اصلیترین فضاهای شبکهسازی و تعامل فعالان این اکوسیستم هم بود.