یازدهمین دوره «همایش مبارزه با فساد» با شعار «ترویج حکمرانی خوب و استانداردهای حکمرانی» و حضور نمایندگانی از دولت، دستگاه قضا، مجلس شورای اسلامی و همچنین بخشخصوصی در اتاق تهران برگزار شد. در این رویداد که با محوریت کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران برپا شده بود، پانل تخصصی «بررسی آخرین وضعیت استانداردسازی در زمینه حکمرانی در سازمانها» نیز برگزار شد و کارشناسان حاضر در آن، توضیحاتی را درباره اقدامات انجامشده در کارگروههای استاندارد ارائه کردند.
حسن فروزانفرد، رئیس کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران که راهبری این پانل را بر عهده داشت، از صاحبنظران حوزه استاندارد و حکمرانی سازمانی دعوت کرد تا در کمیته فنی 309 ثبتنام کنند و همراه کارگروههای این کمیته باشند. بهگفته فروزانفرد، حضور متخصصان ایرانی در کمیتههای فنی استاندارد بسیار ضروری است و به تولید استانداردهای دقیق منجر میشود.
در ادامه، لیلا نصیری، رئیس گروه هماهنگی استانداردهای CODEX دفتر مطالعات تطبیقی و مشارکت در تدوین استانداردهای بینالمللی با تاکید روی این مسئله که ایران، سالانه هزینه بسیار بالایی را برای حق عضویت به سازمان بینالمللی استاندارد میپردازد، گفت: ایران سالانه هزینهای را برای حق عضویت کامل به سازمان بینالمللی استاندارد میپردازد و در صورتی که مشارکت فعالی در این سازمان نداشته باشد، ممکن است جایگاهش را در ردهبندیهای این سازمان از دست بدهد و به عضو نظارهگر تبدیل شود.
نصیری با اشاره به اینکه«تدوین استانداردهای جهانی، مستقل و ارزشمحور بوده و از یک سازوکار خاص پیروی میکند» افزود:سازمان بینالمللی استاندارد فرایند منسجمی را برای تدوین استانداردها تعریف کرده است. در حال حاضر 175 کشور عضو سازمان ایزو هستند و ایران هم یکی از اعضای این سازمان بهشمار میرود و میتواند در تمام بخشهای آن حضور فعال داشته باشد و نظراتش را اعمال کند. جالب است بدانید که سازمان ایزو 185 کارمند از 31 ملیت مختلف دارد و نسبت کارمندان زن و مرد آن 60 به 40 است.
او همچنین خاطرنشان کرد: متخصصان ایرانی حوزه استاندارد میتوانند در اهداف و سیاستگذاری ایزو تاثیرگذار باشند و نقش موثری را در کمیتههای فنی و بهطور خاص کمیته فنی 309 ایفا کنند.
او توضیحاتی را درباره ساختار کمیتههای حکمرانی ایزو ارائه کرد و به مزایای مشارکت در تدوین استانداردهای بینالمللی پرداخت: ارائه نظرات ذینفعان و تامین منافع و مصالح توسعه صنعتی کشور از طریق مشارکت در تدوین استانداردهای بینالمللی ISO امکانپذیر است.
نصیری سپس، مزایای مشارکت در تدوین استانداردهای بینالمللی را شرح داد و گفت: حفظ منافع تولیدکننده، مصرفکننده و تسهیل در تجارت بینالملل، کمک به حفظ محیطزیست و صرفهجویی اقتصادی و دسترسی به بازارهای جدید بینالمللی، مهمترین مزیت مشارکت در تدوین استانداردهای بینالمللی است.
اتاق بازرگانی تهران؛ متولی استانداردسازی در حوزه حکمرانی سازمانی
در ادامه این نشست، صبا بیرانوند، دبیر کمیته متناظر فنی 309 به معرفی این کمیته پرداخت و گفت: کمیته فنی 309 از سپتامبر 2016 با هدف استانداردسازی در حوزه حکمرانی سازمانها ایجاد شده و اتاق تهران مسئول این کمیته فنی در ایران است. کمیته فنی متناظر 309 سازمان ملی استاندارد از اردیبهشت 1403 در اتاق تهران راهاندازی شده و کارگروههای گوناگونی بهعنوان زیرمجموعه در این کمیته فنی فعالیت دارند.
بیرانوند، در ادامه توضیح داد که کمیته فنی متناظر 309 اقدامات متنوعی را انجام میدهد که شامل شناسایی فعالان و علاقهمندان به این حوزه، افزایش عضویت، بررسی و اظهارنظر درباره اسناد ارسالشده از کمیته فنی 309 سازمان بینالمللی استاندارد، ترجمه اسناد و استانداردهای حوزه حکمرانی سازمانی و حضور در نشستهای رسمی کمیته فنی و کارگروههای مرتبط با آن میشود.
دبیر کمیته متناظر فنی 309 اعلام کرد:کارگروه مدیریت انطباق، کارگروه ویژه هماهنگی ESG و تغییرات آبوهوا، کارگروه تعارض منافع، کارگروه قاچاق انسان، کار اجباری و بردهداری مدرن، کارگروه سیستم مدیریت تنوع و کارگروه هماهنگی کشورهای درحال توسعه، زیرمجموعههای این کمیته فنی هستند. همچنین، فرایند تدوین دو سند 37004 و 37005 در این کمیته فنی انجام و تدوین استاندارد اجرای اصول زیستمحیطی و استاندارد ملی حکمرانی خوب نیز پیشنهاد شده است.
بیرانوند همچنین توضیح داد که یکی از مهمترین اقدامات صورتگرفته در کمیته فنی 309، شرکت در نشستهای بینالمللی در این زمینه است. بهگفته دبیر کمیته فنی متناظر 309، حضور رئیس کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران در نشستهای تخصصی مانند نشست کمیته فنی 309 در شنزن چین و نشست لیما پرو، فرصتی را برای تعامل با صاحبنظران و مشارکت در تدوین استانداردهای جدید فراهم کردهاست.
دبیر کمیته متناظر فنی 309 با دعوت از علاقهمندان و صاحبنظران حوزههای مرتبط با حکمرانی سازمانی، خواستار افزایش ظرفیت و حضور فعال نمایندگان ایرانی در این کمیته شد.
در ادامهی این پانل، حسن فروزانفرد، با اشاره به نقش و حضور افراد موثر در حوزه استانداردسازی گفت: در صورتی که افراد آگاه، متخصص و مسلط به زبان انگلیسی در کارگروههای استانداردسازی حضور یابند، میتوانیم از تدوین استانداردهایی که برای کسبوکارهای ایرانی ناکارآمد هستند، جلوگیری کنیم.
بیاطلاعی جوامع بینالمللی از وضعیت کسبوکارهای ایرانی
آذر صفری، مشاور کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران نیز توضیحاتی را درباره کارگروههای «کار اجباری، بردهداری مدرن و قاچاق انسان» و «ESG و تغییرات اقلیمی» ارائه کرد. او گفت: هرچند مصادیق کار اجباری، بردهداری مدرن و قاچاق انسان در ایران وجود ندارد اما از آنجا که مفهوم کار اجباری و بردهداری مدرن در حال تغییر است، ممکن است ایران را نیز تحتالشعاع قرار دهد.
صفری افزود: موضوعاتی مانند سیستم مدیریت تنوع، توانمندسازی زنان در محیط کار، تنوع جنسیتی و تنوع قومی و ملیتی در کارگروه «کار اجباری، بردهداری مدرن و قاچاق انسان» قرار میگیرد و براساس آخرین گزارش بانک جهانی، ایران وضعیت خوبی در زمینه شکاف جنسیتی ندارد و این موضوع بهدلیل کمبود اطلاعات در این زمینه است. گزارشی که بانک جهانی در سال 2024 منتشر کرده، نهتنها به اعتبار بینالمللی کشورمان خدشه وارد میکند، بلکه مانع ورود سرمایهگذاران و شرکای تجاری خارجی به کشور میشود. او همچنین از ترجمه سند تایید شده کمیته ESG خبر داد.
مصطفی رنجبر، یکی دیگر از مشاوران کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران و نماینده ایران در کارگروه تعارض منافع نیز توضیح داد: تدوین استاندارد در حوزه تعارض منافع، کار بسیار دشواری است. این مسئله به اقدامات پیشگیرانه و توسعه منابع انسانی و بینشهای مربوط به آن ارتباط دارد و نیازمند برنامهریزی و بازنگری است. مشاور کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران همچنین گفت که استانداردهای تدوینشده در حوزه تعارض منافع برای همه کشورها قابل استفاده نیست.
راهنمایی برای توسعه و بهبود سیستمهای مدیریتی
در ادامهی این پانل، علی ذاکری نیری، نماینده کارگروه مدیریت انطباق و رئیس اداره رعایت قوانین و مقررات بانک کارآفرین به شرح استانداردهای مربوط به مدیریت انطباق پرداخت و گفت: استانداردسازی در زمینه مدیریت انطباق از اهمیت ویژهای برخورددار است. مدیریت تطبیق نشاندهنده الزامات موجود در سازمانها و چگونگی اجرای قوانین و مقررات در کسبوکارهاست. این موضوع در حوزههای مالی و فناوری اطلاعات بیش از سایر بخشها مورد بررسی قرار میگیرد و به جلوگیری از فساد و امکان راستیآزمایی میانجامد.
او با اشاره به تدوین و ابلاغ استاندارد ایزو 37301 در سال 2021، این استاندارد را راهنمایی برای توسعه و بهبود سیستمهای مدیریتی عنوان کرد و گفت: در این استاندارد، امکان مقایسه با سایر استانداردها فراهم شده است.
به باور او، الزامات کلیدی برای دریافت گواهینامه ایزو37301، شامل ارزیابی ریسکهای تطبیق، مستندسازی سیستم مدیریت تطابق، آموزش و آگاهیبخشی، نظارت و ممیزی و همچنین عملکرد مستقل است.
نبود تعریف مناسب برای این استاندارد و استفاده از واژههایی چون پیروی، تطابق، انطباق و… از جمله نگرانیهای مطرحشده از سوی علی ذاکری نیری در این پانل تخصصی بود.
رئیس کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران نیز در ادامه، با اشاره به اهمیت ایزو 37301 برای کسبوکارها گفت: بار معنایی واژگان باید در تدوین استانداردها در نظر گرفته شود؛ متاسفانه معضلات متعددی در حوزه استاندارد وجود دارد که یکی از آنها مشکل واژهگزینی است. از طرفی، توجه به استاندارد مدیریت انطباق برای ارتباطات تجاری با کسبوکارهای بینالمللی ضروری است.
در ادامه این پانل، ناهید مجیدی، دبیر کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران که مقالهای را در خصوص حکمرانی مقصودمحور ترجمه کرده است، به بررسی استانداردهای کمیته فنی 309 سازمان بینالمللی استاندارد پرداخت و حکمرانی مقصود محور را توضیح داد.
او در ادامه، مسئله کلیدی حکمرانی مقصودمحور را کاهش ریسک مالی بلندمدت سازمان ها عنوان کرد و افزود: محافظت از آینده مالی سازمانها، پایداری بهعنوان ابزاری برای سودآوری و در عینحال بهبود وضعیت مردم و سیارهای که در آن زندگی میکنند و یکپارچهسازی سایر استانداردهای پایداری مباحث کلیدی حکمرانی مقصود محور است.
در پایان این پانل تخصصی، رئیس کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران، نیز گفت که برای جبران عقبافتادگیهای تاریخی و جلوگیری از تدوین استانداردهایی که در کسبوکارهای ایرانی کارآمد نیستند باید سهمی در تدوین استانداردهای بینالمللی داشته باشیم.
او افزود: مشکل ما گزافهگویی، شعارزدگی و سطحینگری است و این روند باید بازنگری و اصلاح شود. هرچند ترجمه اسناد ارزشمند است اما حقیقتی که نمیتوانیم از یاد ببریم این است که ترجمه ما را به نتیجه نمیرساند و برای دستیابی به یک حکمرانی مقصود محور باید در تدوین استانداردها سهیم باشیم.
حسن فروزانفرد، رئیس کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران که راهبری این پانل را بر عهده داشت، از صاحبنظران حوزه استاندارد و حکمرانی سازمانی دعوت کرد تا در کمیته فنی 309 ثبتنام کنند و همراه کارگروههای این کمیته باشند. بهگفته فروزانفرد، حضور متخصصان ایرانی در کمیتههای فنی استاندارد بسیار ضروری است و به تولید استانداردهای دقیق منجر میشود.
در ادامه، لیلا نصیری، رئیس گروه هماهنگی استانداردهای CODEX دفتر مطالعات تطبیقی و مشارکت در تدوین استانداردهای بینالمللی با تاکید روی این مسئله که ایران، سالانه هزینه بسیار بالایی را برای حق عضویت به سازمان بینالمللی استاندارد میپردازد، گفت: ایران سالانه هزینهای را برای حق عضویت کامل به سازمان بینالمللی استاندارد میپردازد و در صورتی که مشارکت فعالی در این سازمان نداشته باشد، ممکن است جایگاهش را در ردهبندیهای این سازمان از دست بدهد و به عضو نظارهگر تبدیل شود.
نصیری با اشاره به اینکه«تدوین استانداردهای جهانی، مستقل و ارزشمحور بوده و از یک سازوکار خاص پیروی میکند» افزود:سازمان بینالمللی استاندارد فرایند منسجمی را برای تدوین استانداردها تعریف کرده است. در حال حاضر 175 کشور عضو سازمان ایزو هستند و ایران هم یکی از اعضای این سازمان بهشمار میرود و میتواند در تمام بخشهای آن حضور فعال داشته باشد و نظراتش را اعمال کند. جالب است بدانید که سازمان ایزو 185 کارمند از 31 ملیت مختلف دارد و نسبت کارمندان زن و مرد آن 60 به 40 است.
او همچنین خاطرنشان کرد: متخصصان ایرانی حوزه استاندارد میتوانند در اهداف و سیاستگذاری ایزو تاثیرگذار باشند و نقش موثری را در کمیتههای فنی و بهطور خاص کمیته فنی 309 ایفا کنند.
او توضیحاتی را درباره ساختار کمیتههای حکمرانی ایزو ارائه کرد و به مزایای مشارکت در تدوین استانداردهای بینالمللی پرداخت: ارائه نظرات ذینفعان و تامین منافع و مصالح توسعه صنعتی کشور از طریق مشارکت در تدوین استانداردهای بینالمللی ISO امکانپذیر است.
نصیری سپس، مزایای مشارکت در تدوین استانداردهای بینالمللی را شرح داد و گفت: حفظ منافع تولیدکننده، مصرفکننده و تسهیل در تجارت بینالملل، کمک به حفظ محیطزیست و صرفهجویی اقتصادی و دسترسی به بازارهای جدید بینالمللی، مهمترین مزیت مشارکت در تدوین استانداردهای بینالمللی است.
اتاق بازرگانی تهران؛ متولی استانداردسازی در حوزه حکمرانی سازمانی
در ادامه این نشست، صبا بیرانوند، دبیر کمیته متناظر فنی 309 به معرفی این کمیته پرداخت و گفت: کمیته فنی 309 از سپتامبر 2016 با هدف استانداردسازی در حوزه حکمرانی سازمانها ایجاد شده و اتاق تهران مسئول این کمیته فنی در ایران است. کمیته فنی متناظر 309 سازمان ملی استاندارد از اردیبهشت 1403 در اتاق تهران راهاندازی شده و کارگروههای گوناگونی بهعنوان زیرمجموعه در این کمیته فنی فعالیت دارند.
بیرانوند، در ادامه توضیح داد که کمیته فنی متناظر 309 اقدامات متنوعی را انجام میدهد که شامل شناسایی فعالان و علاقهمندان به این حوزه، افزایش عضویت، بررسی و اظهارنظر درباره اسناد ارسالشده از کمیته فنی 309 سازمان بینالمللی استاندارد، ترجمه اسناد و استانداردهای حوزه حکمرانی سازمانی و حضور در نشستهای رسمی کمیته فنی و کارگروههای مرتبط با آن میشود.
دبیر کمیته متناظر فنی 309 اعلام کرد:کارگروه مدیریت انطباق، کارگروه ویژه هماهنگی ESG و تغییرات آبوهوا، کارگروه تعارض منافع، کارگروه قاچاق انسان، کار اجباری و بردهداری مدرن، کارگروه سیستم مدیریت تنوع و کارگروه هماهنگی کشورهای درحال توسعه، زیرمجموعههای این کمیته فنی هستند. همچنین، فرایند تدوین دو سند 37004 و 37005 در این کمیته فنی انجام و تدوین استاندارد اجرای اصول زیستمحیطی و استاندارد ملی حکمرانی خوب نیز پیشنهاد شده است.
بیرانوند همچنین توضیح داد که یکی از مهمترین اقدامات صورتگرفته در کمیته فنی 309، شرکت در نشستهای بینالمللی در این زمینه است. بهگفته دبیر کمیته فنی متناظر 309، حضور رئیس کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران در نشستهای تخصصی مانند نشست کمیته فنی 309 در شنزن چین و نشست لیما پرو، فرصتی را برای تعامل با صاحبنظران و مشارکت در تدوین استانداردهای جدید فراهم کردهاست.
دبیر کمیته متناظر فنی 309 با دعوت از علاقهمندان و صاحبنظران حوزههای مرتبط با حکمرانی سازمانی، خواستار افزایش ظرفیت و حضور فعال نمایندگان ایرانی در این کمیته شد.
در ادامهی این پانل، حسن فروزانفرد، با اشاره به نقش و حضور افراد موثر در حوزه استانداردسازی گفت: در صورتی که افراد آگاه، متخصص و مسلط به زبان انگلیسی در کارگروههای استانداردسازی حضور یابند، میتوانیم از تدوین استانداردهایی که برای کسبوکارهای ایرانی ناکارآمد هستند، جلوگیری کنیم.
بیاطلاعی جوامع بینالمللی از وضعیت کسبوکارهای ایرانی
آذر صفری، مشاور کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران نیز توضیحاتی را درباره کارگروههای «کار اجباری، بردهداری مدرن و قاچاق انسان» و «ESG و تغییرات اقلیمی» ارائه کرد. او گفت: هرچند مصادیق کار اجباری، بردهداری مدرن و قاچاق انسان در ایران وجود ندارد اما از آنجا که مفهوم کار اجباری و بردهداری مدرن در حال تغییر است، ممکن است ایران را نیز تحتالشعاع قرار دهد.
صفری افزود: موضوعاتی مانند سیستم مدیریت تنوع، توانمندسازی زنان در محیط کار، تنوع جنسیتی و تنوع قومی و ملیتی در کارگروه «کار اجباری، بردهداری مدرن و قاچاق انسان» قرار میگیرد و براساس آخرین گزارش بانک جهانی، ایران وضعیت خوبی در زمینه شکاف جنسیتی ندارد و این موضوع بهدلیل کمبود اطلاعات در این زمینه است. گزارشی که بانک جهانی در سال 2024 منتشر کرده، نهتنها به اعتبار بینالمللی کشورمان خدشه وارد میکند، بلکه مانع ورود سرمایهگذاران و شرکای تجاری خارجی به کشور میشود. او همچنین از ترجمه سند تایید شده کمیته ESG خبر داد.
مصطفی رنجبر، یکی دیگر از مشاوران کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران و نماینده ایران در کارگروه تعارض منافع نیز توضیح داد: تدوین استاندارد در حوزه تعارض منافع، کار بسیار دشواری است. این مسئله به اقدامات پیشگیرانه و توسعه منابع انسانی و بینشهای مربوط به آن ارتباط دارد و نیازمند برنامهریزی و بازنگری است. مشاور کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران همچنین گفت که استانداردهای تدوینشده در حوزه تعارض منافع برای همه کشورها قابل استفاده نیست.
راهنمایی برای توسعه و بهبود سیستمهای مدیریتی
در ادامهی این پانل، علی ذاکری نیری، نماینده کارگروه مدیریت انطباق و رئیس اداره رعایت قوانین و مقررات بانک کارآفرین به شرح استانداردهای مربوط به مدیریت انطباق پرداخت و گفت: استانداردسازی در زمینه مدیریت انطباق از اهمیت ویژهای برخورددار است. مدیریت تطبیق نشاندهنده الزامات موجود در سازمانها و چگونگی اجرای قوانین و مقررات در کسبوکارهاست. این موضوع در حوزههای مالی و فناوری اطلاعات بیش از سایر بخشها مورد بررسی قرار میگیرد و به جلوگیری از فساد و امکان راستیآزمایی میانجامد.
او با اشاره به تدوین و ابلاغ استاندارد ایزو 37301 در سال 2021، این استاندارد را راهنمایی برای توسعه و بهبود سیستمهای مدیریتی عنوان کرد و گفت: در این استاندارد، امکان مقایسه با سایر استانداردها فراهم شده است.
به باور او، الزامات کلیدی برای دریافت گواهینامه ایزو37301، شامل ارزیابی ریسکهای تطبیق، مستندسازی سیستم مدیریت تطابق، آموزش و آگاهیبخشی، نظارت و ممیزی و همچنین عملکرد مستقل است.
نبود تعریف مناسب برای این استاندارد و استفاده از واژههایی چون پیروی، تطابق، انطباق و… از جمله نگرانیهای مطرحشده از سوی علی ذاکری نیری در این پانل تخصصی بود.
رئیس کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران نیز در ادامه، با اشاره به اهمیت ایزو 37301 برای کسبوکارها گفت: بار معنایی واژگان باید در تدوین استانداردها در نظر گرفته شود؛ متاسفانه معضلات متعددی در حوزه استاندارد وجود دارد که یکی از آنها مشکل واژهگزینی است. از طرفی، توجه به استاندارد مدیریت انطباق برای ارتباطات تجاری با کسبوکارهای بینالمللی ضروری است.
در ادامه این پانل، ناهید مجیدی، دبیر کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران که مقالهای را در خصوص حکمرانی مقصودمحور ترجمه کرده است، به بررسی استانداردهای کمیته فنی 309 سازمان بینالمللی استاندارد پرداخت و حکمرانی مقصود محور را توضیح داد.
او در ادامه، مسئله کلیدی حکمرانی مقصودمحور را کاهش ریسک مالی بلندمدت سازمان ها عنوان کرد و افزود: محافظت از آینده مالی سازمانها، پایداری بهعنوان ابزاری برای سودآوری و در عینحال بهبود وضعیت مردم و سیارهای که در آن زندگی میکنند و یکپارچهسازی سایر استانداردهای پایداری مباحث کلیدی حکمرانی مقصود محور است.
در پایان این پانل تخصصی، رئیس کمیسیون حکمرانی سازمانی اتاق تهران، نیز گفت که برای جبران عقبافتادگیهای تاریخی و جلوگیری از تدوین استانداردهایی که در کسبوکارهای ایرانی کارآمد نیستند باید سهمی در تدوین استانداردهای بینالمللی داشته باشیم.
او افزود: مشکل ما گزافهگویی، شعارزدگی و سطحینگری است و این روند باید بازنگری و اصلاح شود. هرچند ترجمه اسناد ارزشمند است اما حقیقتی که نمیتوانیم از یاد ببریم این است که ترجمه ما را به نتیجه نمیرساند و برای دستیابی به یک حکمرانی مقصود محور باید در تدوین استانداردها سهیم باشیم.